Zgodnie z treścią normy prawnej zawartej w art. 210 kodeksu cywilnego każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności.
Zniesienie współwłasności może nastąpić w dowolnym momencie. Każdy ze współwłaścicieli ma może żądać zniesienia współwłasności. Nie jest możliwe zrzeczenie się uprawnienia do żądania zniesienia współwłasności. Kodeks cywilny przewiduje jedynie możliwość czasowego wyłączenia realizacji uprawnienia. Zgodnie z treścią art. 210 k.c. zdanie drugie uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć, przedłużenie można ponowić.
Przedmiotem zniesienie współwłasności może być tylko rzecz. Chwilą rozstrzygnięcia w sprawach działowych jest okoliczności istniejące w chwili podziału (vide wyrok SN z dnia 27 sierpnia 1979 r., sygn. akt III CRN 137/79).
Możliwość wystąpienia z żądaniem zniesienie współwłasności jest uprawnieniem podmiotowym każdego ze współwłaścicieli, ma postać roszczenia majątkowego, ale niepodlegającego przedawnieniu ani prekluzji. Uprawnienie to jest realizowane niezależnie od woli pozostałych współwłaścicieli (uprawnionych), nie może być ograniczone ani wyłączone.
Prawo nie przewiduje możliwości oddalenia wniosku o zniesienie współwłasności, traktując żądanie uprawnionej osoby jako impuls, który powinien doprowadzić do zniesienie współwłasności. Z tego względu brak zgody uczestników postępowania na wybór jednego z wysuniętych przez biegłych wariantów zniesienia współwłasności nie może stanowić przeszkody do uwzględnienia wniosku w sposób najbardziej w konkretnej sytuacji celowy, nawet gdyby nie opowiadało to w całości życzeniom wnioskodawcy (tak K. Pietrzykowski Kodeks cywilny Komentarz Tom I, str. 591, wydanie 8).
Zgodnie z treścią normy prawnej zawartej w art. 211 k.c. każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba, że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.
Polskie przepisy prawa pierwszeństwo zniesienia współwłasności kierują w podziale fizycznym rzeczy wspólnej. Jak podkreśla Sąd Najwyższy fizyczny podział rzeczy jest podstawowym sposobem zniesienia współwłasności. Ten sam sąd wskazuje, że co do zasady należy dążyć do tego, aby wartość składników przyznanych poszczególnym współwłaścicielom odpowiadał ich udziałom (vide postanowienie SN z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt V CSK 573/18). Ten sam sąd wskazuje, że zgodnie z art. 211 i art. 212 § 2 k.c. podział fizyczny rzeczy (podział naturalny) jest podstawowym sposobem zniesienia współwłasności, a regulacja dotycząca sądowego zniesienia współwłasności ma odpowiednie zastosowanie do podziału majątku wspólnego. W związku z tym, w braku zgodnego wniosku uczestników, co do zasady sąd powinien dokonać podziału tego majątku w taki sposób, aby przyznane im aktywa odpowiadały wartością udziałom w majątku. Tak długo, jak podział w naturze jest możliwy, sprzedaż licytacyjna jednego ze składników majątku wspólnego jest niedopuszczalna.
Współwłaściciel dysponuje możliwością wyboru, może żądać fizycznego podziału rzeczy lub wnosić o spłatę należących do niego udziałów we współwłasności. To wnioskodawca dokonuje w tym zakresie wyboru. Jednym ze sposób zniesienie współwłasności jest również dokonanie sprzedaży rzeczy wspólnej i podział kwoty ze sprzedaży zgodnie z posiadanymi udziałami we współwłasności rzeczy.
Istnieje możliwość podziału nieruchomości zabudowanej budynkiem jednorodzinnym, wielorodzinnym. Tu każdorazowo decyduje stan faktyczny, który wymaga gruntowej analizy.
W wyniku podziału fizycznego powstają nowe rzeczy stanowiące wyłączną własność poszczególnych właścicieli.
Roszczenie o zniesienie współwłasności kieruje się do sądu rejonowego właściwego do miejsca położenia nieruchomości. Opłata od wniosku o zniesienie współwłasności wynosi 1 000.00 zł gdy wniosek nie zawiera zgodnego projektu podziału lub 300.00 zł jeśli wszyscy współwłaściciele podpiszą zgodny projekt podziału nieruchomości.